Een stoffige rode waas hangt laag in de herfstlucht, net buiten het raam van de tram. Terwijl mensen schuilen voor de motregen, is het makkelijk te vergeten hoeveel mysteries onze buurplaneet herbergt. Toch draait ergens ver weg, onder kosmisch stof, een vraag die steeds opnieuw gesteld wordt – zonder dat iemand het exacte antwoord kent.
Een onbekende geur in de Marse atmosfeer
Aan het einde van een lange werkdag, met het vertrouwde rumoer achter de voordeur, denken weinig mensen na over de lucht op Mars. Toch waait daar al jaren een raadselachtige wind door de gangen van de wetenschap. Af en toe wordt er op Mars methaan waargenomen – soms meer, dan weer minder, op een manier die haast aan seizoenen doet denken. Die schommelingen geven niet alleen hoop, ze zorgen voor lichte beroering.
Methaan, op aarde vaak het handschrift van leven, is op de rode planeet een boodschapper zonder duidelijk adres. Op Mars kan het ontstaan doordat water en mineralen samenwerken, diep onder de grond, in processen waar geen enkel levend wezen aan te pas komt. Maar het kan ook het werk zijn van piepkleine microben. Dat dubbelleven van methaan houdt de nieuwsgierigheid in stand.
Achter het oppervlak: parallellen met verre uithoeken van de aarde
Onder de grond van Mars kruipt het mysterie stil verder. Wetenschappers kijken steeds vaker naar plekken op aarde waar leven zich aan het onmogelijke heeft aangepast: in duistere grotten, onder dikke lagen ijs, diep in zoute meren. Daar overleven methanogenen – microben die geen zuurstof nodig hebben en bij voorkeur in het donker opereren.
Deze organismen blijken verrassend flexibel, bestand tegen kou, zout, druk. Hun aanwezigheid in diepe breuken van de aardkorst, onder het ijs of in modderige zoutvlaktes biedt een venster naar wat mogelijk is op Mars. Niet de zon, maar waterstof, zout en mineralen vormen de stroom die leven kan voeden.
Een noordelijke vlakte vol potentie
Uit al die analyses is er één plek op Mars waar hoop en wetenschap samenkomen: Acidalia Planitia. In deze uitgestrekte vlakte, net ten noorden van de evenaar, vermoeden onderzoekers dat vloeibaar water diep onder de korst kan schuilen, wel vier tot negen kilometer onder het oppervlak. Op die diepte lijken de omstandigheden precies goed: niet te zuur, niet te zout, voldoende temperatuur en vooral voldoende waterstof – allemaal ingrediënten die methanogenen op aarde nodig hebben.
Zichtbare tekenen zijn er nog niet. Maar de combinatie van factoren daar maakt het tot het favoriete zoekgebied voor microscopisch leven. Wetenschappers beschouwen het als de beste kans om een echte, misschien zelfs levende, vingerafdruk van biologisch methaan te vinden.
Limieten en hoop op de grens van het haalbare
Toch zijn de beperkingen tastbaar. Geen enkele huidige Marsrover komt diep genoeg om monsters te nemen waar het echt spannend wordt. Die grens – misschien wel acht kilometer diep – ligt op dit moment buiten bereik van elk voertuig of boor dat ooit Mars bezocht.
Toekomstige missies zullen meer moeten zijn dan rijdende laboratoria. Bodemmonsters uit die diepte naar boven halen: dat wordt de volgende grote stap. De kennis die wetenschappers opdoen in extreme plekken op aarde, schuurt in stilte de strategieën bij voor Mars. Langzaam verschuift zo het perspectief: niet langer zoeken aan het oppervlak, maar onder de grond, in onverwachte onderaardse kamers.
Nuchtere vooruitzichten op een transformerende ontdekking
Mars wordt steeds meer een spiegel voor extreme aardse landschappen en een testveld voor theorieën over bewoonbaarheid. Waar eerst vooral aan het oppervlak gezocht werd, focust men nu diep in de planeet: de echte kans op iets dat leeft, hoe eenvoudig ook, lijkt daar te liggen. De aanwezigheid van methaan blijft het kompas, en Acidalia Planitia vormt het kruispunt waar hoop en onderzoek samenkomen. Het is een nuchtere revolutie, waarin zelfs kleine ontdekkingen het beeld van leven buiten onze planeet kunnen herschrijven.
